Nastanak i istorija

Nastanak i istorija

Nastanak Srpskog Odbrambenog Psa počeo je 1981. godine ukrštanjem vukova sa pastirskim psima, na Balkanu poznatijim kao tornjacima, koji se mogu videti na celom balkanskom poluostrvu, Grčkoj, Rumuniji, Bugarskoj, Srbiji, Bosni, Hrvatskoj, Crnoj Gori…. Ti mešanci vuka i tornjaka kasnije su pareni sa rotvajlerom. Druga linija ovog odgoja išla je tako što su vukovi pareni sa napuljskim mastifom. Dobijeni primerci su kasnije pareni sa mešancima iz kombinacije „vuk-tornjak-rotvajler“… Treba napomenuti da su psi iz kombinacije „vuk-napuljski mastif“ bili veoma oštri i veoma agresivni prema životinjama i ljudima.

Važno je napomenuti da su uvek rađene duple kombinacije. Na primer: otac vuk, majka tornjak, ali i otac tornjak, majka vuk. Kasnije je u odgoj ubačen američki staford terijer, i te četiri rase pasa (tornjak, rotvajler, napuljski mastif i američki staford terijer) plus vuk, su genetska osnova za rasu Srpski Odbrambeni Pas. U Srpskom Odbrambenom Psu ima oko 5% vučije krvi, 5% krvi američkog staford terijera, a po 30% krvi tornjaka, rotvajlera i napuljskog mastifa. Naravno ovo nije moguće baš tačno izračunati, ali je to neki približni odnos učešća ovih rasa u stvaranju S.O.P-a. Ovaj program je započeo 1981. godine i za 10 godina došlo se do cifre od oko 100 pasa sa učvršćenim karakternim i morfološkim osobinama. 1991. godina smatra se godinom nastanka rase Srpski Odbrambeni Pas.

Ideja nije bila da se stvori nova rasa pasa, već da se rekonstruiše jedna veoma stara srpska rasa. Danas u našem narodu ima živih starih ljudi koji nam mogu posvedočiti i ispričati da smo i mi imali svoje izvorne pse, koje možemo nazvati izumrlom srpskom rasom pasa, jer su nasledno imali ujednačene rasne odlike.Poslednji takav pas na Romaniji je uginuo 1953 godine, a na Radan planini 1960 godine. To su bili psi koji su dobijali imena po boji dlake sa kojom su se rađali, garovi, žujovi, zeljovi, šarovi. Podatci o ovim psima pronalaženi su u planinama srednje Srbije, Bosne i Hercegovine, našim tradicionalno stočarskim krajevima gde je narod živeo od uzgoja stoke.U svim planinskim krajevima koji su obilaženi, ljudi koji su do pre Drugog svetskog rata bili čobani i vlasnici tih pasa, opisivali su te pse.Kazivanja tih ljudi iz raznih krajeva su se podudarala, slagala i ukazivala na to da smo imali svoju rasu pasa koja je pod određenim okolnostima izumrla. Iz priče starih gorštaka ti psi su najviše ličili na današnje rotvajlere, samo što su bili krupnijeg kostura, nešto suvlje konstitucije i viši na nogama. Većinom su bili jednobojni, svih boja, ali i tigrasti, crni sa paležom, šareni. Ljudi koji su pričali o njima bili su kao deca i mladići čobani, u vreme kad su naše šume bile pune vukova. Takva dva psa su bila sposobna da rasteraju čopor od 5-6 vukova, jer je svaki njihov ujed lomio kosti. Njihove vilice su bile snažne kao klešta a snaga i brzina zadivljujuća. Ali takvih pasa više nigde nije bilo. Čak su se i njihovi gospodari-čobani, polako opraštali od ovog sveta. Jedino što je preostalo je da se rekonstruiše ta naša stara rasa pasa, koja je bila direktni potomak psa starog Nemanjićkog carstva.Srbi su u doba Cara Dušana, ali i mnogo pre toga imali svoju rasu pasa, „srpski mastif“. Dobro se zna kakve su bile migracije stanovništva u to davno doba, ne samo stanovništva već i stoke, pa i raznih oblika pasa.U doba kada je Srbija bila carevina i kada je njena teritorija bila višestruko veća postojao je i veliki pas koga su mogle imati samo velike velmože i knezovi, (plemstvo), koji su se ponosili svojim ljutim psima „starim srpskim mastifima“. Jedan od dokaza za ovakvu tvrdnju nalazi se u narodnoj poeziji, u pesmi „Smrt Majke Jugovića“, gde se nalazi stih koji glasi „Zalajalo devet ljutih lava“… Kako lav može da laje, otkud lav u Srbiji ? Narodni pevač ove pse zbog njihovog izgleda, siline i ogromne snage i ne zove psima, nego „ljutim lavovima“. Dokaze o postojanju stare rase pasa „ starog srpskog mastifa“ možemo pronaći u srpskim crkvama iz srednjeg veka. Tako je u naosu crkve svete trojice, u Sopoćanima, urađena freska pod imenom „Rođenje Hristovo“, a u jednom delu te kompozicije je prikazan pastir sa svojim stadom (ovce i koze), a pored njih leži krupan pas srednje duge dlake, svetlih boja sa glavom koja podseća na moloski tip.


Istoričari govore da ova freska potiče iz 1265 godine. Osim ovog prikaza molosoidnog psa na teritoriji Srbije, može se pomenuti i umetnički prikaz psa (figura-statua) u portalu između priprate i naosa u crkvi Vaznesenja Gospodnjeg u Dečanima, koja je izgradena izmedu 1327.1335 godine. Pas je na umetnički način prikazan kako napada čoveka, sa iskeženim zubima, veoma široke lobanje i kratke njuške. Takode, i u Dušanovom Zakoniku se indirektno mogu pronaći dokazi o postojanju tog snažnog i jakog psa koji nikoga nije ostavljao ravnodušnim.


Jedna od odredbi Dušanovog Zakonika kaže da se „vlasnik besnog psa (ukoliko ovaj napravi neki zulum) ima kazniti tako i tako (sledi sankcija)… Naravno ovaj pojam „besan pas“ se ne odnosi na bolest besnilo, nego na opasnog agresivnog psa. Sigurno je da se zečari, goniči i hrtovi nisu smatrali opasnim psima, ta odredba je najviše pogađala velike moloske pse koji su bili čuvari i zaštitnici. U rekonstrukciji starog srpskog srednjevekovnog psa su učestvovale 4 rase pasa. Napuljski mastif je italijanska rasa, ali njeni koreni idu duboko u prošlost, u doba Aleksandra Makedonskog i u doba Rimskog carstva, a opšte je poznata istorijska činjenica da su Rimljani dugo godina vladali Balkanom i da su sasvim sigurno na području Balkana postojali i njihovi veliki borbeni psi. Rotvajler je nemačka rasa, ali krv potiče od alana, velikih pasa starog doba, koji takode imaju veze sa moloskim psima. Iz tih razloga u stvaranju S.O.P-a korišćeni su napuljski mastif i rotvajler. Pre rimljana na prostoru balkana živeli su kelti, veoma stari narod. I dan danas se u srpskom jeziku može naći veoma velik broj staro keltskih reči (lingvisti procenjuju na brojku od preko 500 reči koje se identično i pišu i izgovaraju kao u starokeltskom jeziku). Kelti su imali svoje pse, preteče današnjih terijera. Današnji najbliži rodaci Keltima su Irci, a kinološki stručnjaci dobro znaju da je američki stafordski terijer nastao upravo od irskih borbenih terijera koji su sa rekama kolonista iz Engleske, Škotske i Irske naselili novi kontinent-Ameriku, u 18 i 19 veku. Američki stafordski terijer je izabran da učestvuje u stvaranju S.O.P-a pre svega zbog izuzetnog zdravlja, odličnog temperamenta, širine prsiju, upornosti i snažne konstitucije. Tornjak je ubačen u odgoj jer su ti psi vekovima postojali na Balkanu i jer su ti psi delili svoju sudbinu sa pastirima i čobanima, čuvajući stada i štiteći imovinu. Takođe je opšte poznato da su se vukovi i tornjaci međusobno parili i da je to normalna pojava u prirodnim planinskim uslovima.

Tako je gospodin Gavrilović koristio ove rase pasa, prvenstveno razmišljajući da su se te rase u nešto izmenjenim oblicima nalazile i pre nekoliko vekova na ovim prostorima. Srpski Odbrambeni Pas je od pastirskih pasa dobio nagon za zaštitom teritorije, imovine i stada, od mastifoidnih pasa je dobio nagon za zaštitom čoveka, porodice, od terijera je dobio upornost, žilavost, pokretljivost, temperament, a od vuka je dobio izoštrena čula, reflekse, zdravlje… Srpski Odbrambeni Pas u sebi sjedinjava sve ove osobine i pretenduje da svojim kvalitetima zaseni mnoge danas poznate rase pasa.

Za potkrepljivanje ovih istorijskih činjenica, o poreklu ovih rasa pasa na našim prostorima i o migracijama stanovništva, koji su sa sobom vodili svoje pse pomoćnike i zaštitnike, mogu poslužiti knjige „Srpski Odbrambeni Pas“ od Radeta Dakića-Kiće, zatim „Balkanski pastirski psi“ (grupa autora)…

Srpski odbrambeni pas legenda i stvarnost

Show buttons
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Google Plus
Share On Youtube
Hide Buttons